De bestuurlijke ambities voor inwonersparticipatie zijn onder meer opgenomen in de Participatieverordening 2023 van Leidschendam-Voorburg, met de volgende kernpunten:
- Inwonersparticipatie is van belang bij de ontwikkeling, uitvoering en evaluatie van beleid, projecten en/of programma’s. Onder inwoners worden ook verstaan bedrijven, maatschappelijke organisaties en andere belanghebbenden.
- De gemeente wil ook gebruik kunnen maken van de ervaringskennis en inzichten van inwoners of experts bij de ontwikkeling van beleid of projecten.
- De gemeente kiest zo veel mogelijk voor inwonersparticipatie, tenzij de omstandigheden van het geval een legitieme onderbouwing geven om geen inwonersparticipatie toe te passen.
- De gemeente wil duidelijkheid bieden aan de samenleving over het niveau van participatie. De volgende niveaus worden onderscheiden: raadplegen, adviseren, coproduceren of meebeslissen of een combinatie hiervan.
Onder raadplegen, adviseren, coproduceren en meebeslissen verstaan we het volgende voor het Experimenteerprogramma inwonersparticipatie 2024-2027:
- Raadplegen - Bij raadplegen verzamelt de gemeente ideeën, meningen en voorkeuren van belanghebbenden bij een project/traject. Vervolgens besluit de gemeente hoe het traject verder vorm krijgt. Het kan dus zijn dat de gemeente anders besluit dan de voorkeur van de betrokkenen die geraadpleegd zijn. De rol van de gemeente op dit niveau is beslissend.
- Adviseren - Belanghebbende(n) adviseert op een vraagstuk in de gemeente. De gemeente bepaalt de kaders. Als er van het advies wordt afgeweken, wordt dit goed gemotiveerd. De rol van de gemeente op dit niveau is beslissend.
- Co-produceren - De gemeente werkt samen met de belanghebbenden aan een planontwikkeling of aan een aanpak. Vooraf kunnen kaders zijn gesteld. Omdat er sprake is van coproductie, gaat de gemeente mee met de uitkomst van het plan of traject, mits dit aan de vooraf gestelde kaders voldoet. De rol van de gemeente op dit niveau is samenwerkend.
- Meebeslissen - Bij meebeslissen laat de gemeente de keuze van een oplossing over aan de belanghebbenden. Ook bij meebeslissen kunnen kaders vastgesteld zijn waarbinnen de beslissing genomen moet worden. De rol van de gemeente op dit niveau is faciliterend.
In 2027 wordt een voorstel gedaan voor een vervolgtraject voor het Experimenteerprogramma Participatie op basis van de eindevaluatie die in 2026 wordt uitgevoerd. Daarnaast volgt in 2027 een voorstel van een vervolgtraject voor de inzet op jongerenparticipatie uit de evaluatie van de ‘’jongerenadviesraad’’ in 2026 en wordt verder gewerkt aan de implementatie, kennisdeling en versterking inwonersparticipatie met de uitkomsten van de evaluatie participatieverordening 2025-2026.
Experimenteerprogramma Participatie:
Om de ontwikkeling van inwonersparticipatie te bevorderen, experimenteert de gemeente periodiek met nieuwe vormen van inwonersparticipatie’, zo staat in de Participatieverordening 2023. Het college stelt tweejaarlijks een experimenteerprogramma vast met drie elementen:
- een keuze van de te beproeven nieuwe vormen van participatie,
- de uitvoeringscondities in de sfeer van middelen, capaciteit en bekwaamheid, en
- de toetsingscriteria voor de evaluatie na het experiment.
Experimenteerprogramma inwonersparticipatie 2024-2027
Periodiek wordt er een Experimenteerprogramma vastgesteld. De projecten die deel uitmaken van het Experimenteerprogramma inwonersparticipatie 2024-2027 zijn:
- The Mall – parkeerregulering
- Sterk voor Noord – Tuinkamer
- Jongerenparticipatie – Jongerenforum
- Voorburg Noord-noord
- Wijkveiligheidsscans Gebiedsgerichte aanpak
- Initiatieven uit de samenleving/Uitdaagrecht
Onderstaand wordt per experiment aangegeven wat deze inhouden. In 2027 wordt een voorstel gedaan voor een vervolg van het Experimenteerprogramma, op basis van de eindevaluatie van de zes experimenten in 2026. Hieruit kunnen nieuwe experimenten naar voren komen.
The Mall – parkeerregulering
Onderzoek parkeerregulering door het houden van een ’Participatieve Waarde Evaluatie’ (PWE) onder ruim 5.000 inwoners.
Sterk voor Noord – Tuinkamer
Sterk voor Noord wil activiteiten voor de wijk die door inwoners zélf worden georganiseerd via een ‘Tuinkamer’ faciliteren.
Jongerenparticipatie
Als vervolg op de bijeenkomsten van ‘Jong in LV’ worden jongeren met projectdagen via scholen betrokken om mee te denken wat er bij hen voor maatschappelijke vraagstukken leven. De uitkomsten van de projectdagen met jongeren worden gebruikt om te kijken hoe jongerenparticipatie verder vorm kan krijgen bij de gemeente.
Voorburg Noord-noord
Het gebied Voorburg Noord-noord ligt tussen de Laan van Nieuw Oost Indië, Van Alphenstraat en de Koningin Wilhelminalaan. In het gebied moet de riolering worden vervangen en dit is opgenomen in het uitvoeringsprogramma rioleringsprojecten (UPR) van Stadsbeheer. Voor dit gebied is een buurtvisie gemaakt. Bewoners en ondernemers zijn van het begin af aan betrokken. Dat gebeurt in Voorburg Noord-noord via straatgesprekken, bijeenkomsten en straatexperimenten waar de inwoners bij worden betrokken.
Wijkveiligheidsscans Gebiedsgerichte aanpak
Een ‘living lab’ door de wijkveiligheidsscans (in een aantal straten) in coproductie met inwoners en anderen te gaan uitwerken en uit te voeren en daarmee na te gaan of deze coproductie tot andere/betere resultaten leidt.
Initiatieven uit de samenleving / Uitdaagrecht
Inwoners en maatschappelijke organisaties willen graag zelf invulling geven aan hun leefomgeving. De gemeente staat hiervoor open mits dit past binnen bepaalde ‘spelregels’. In het kader van het Experimenteerprogramma kijken we naar:
- toepassing van het instrument ’uitdaagrecht’ dat is opgenomen in de participatieverordening
- andere (kleine) initiatieven in de openbare ruimte
Wij onderzoeken ook met andere gemeenten hoe dit verder vorm kan krijgen om de spelregels verder te specificeren en initiatieven te omarmen. Uitkomsten van dit onderzoek worden in 2026 meegenomen.
Het tweejaarlijkse Experimenteerprogramma wordt op twee momenten geëvalueerd. De eindevaluatie vindt plaats eind 2026, zodat de uitkomsten hiervan en een voorstel voor het vervolg in 2027 gedeeld kunnen worden. Alle experimenten worden via dezelfde methode geëvalueerd waardoor uit de evaluaties een lijn kan worden gehaald over welke participatievormen goed werken en welke mogelijk ook minder goed bleken te passen bij het participatietraject voor het specifieke project of het nieuw opgestelde beleid.